21.02.2018, 15:06 285

RTÜK’ten hukuk skandalı

RTÜK’ün yetki alanını internet yayıncılığını da kapsayacak şekilde genişletmeyi içeren yasa taslağının Meclis’e sunulmasının üzerinden sadece 10 gün geçti. Torba yasaya iliştirilen taslak, ülkemizde yüz binlerce abonesi olan dizi, film, belgesel yayınlayan platformların yanı sıra bağımsız haber kanallarını da RTÜK denetimine tabi tutacak bir düzenlemeyi içeriyordu, dolayısıyla pek çok kesimi kaygılandırmıştı. Yasa yürürlüğe girerse, bugüne kadar Bilgi ve İletişim Teknoloji Kurumu’nun (BTK) denetiminde olan internet yayıncılığı kuralları konusunda Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) denetim ve ceza yetkisine sahip olacak ve BluTV, Spotify, Netflix, Youtube gibi internet üzerinden yayın yapan kanallar RTÜK’ün değerlendirmelerine uymak zorunda kalacak.

Tam “Yapmayın etmeyin, bırakın insanlar lisanslı medya dışındaki kanalları da takip etsinler, engel olmayın” yazısı yazmaya hazırlanıyordum ki, bir ara takip etmeye çalıştığım tek yerli dizi olan Çukur dizisine, hem de “internet sitesindeki versiyonu üzerinden” rekor düzeyde ceza kesildiği haberlerini gördüm. Cezanın gerekçesi, dizide etkin bir karakter olan Vartolu Sadettin’in argo ve küfür içeren replikleriydi. Kararda şu ifade kullanılıyor: “Söz konusu ifadeler yayında bip’lenmiş bir şekilde ekrana yansımasına karşın, Show TV’nin resmi internet sitesinde yer alan dizinin sansürsüz bölümlerinde küfür niteliğinde ifadeler ‘bip’lenmeden yayınlanmaktadır.”

Gözlerime inanamadım.

Yok hayır, bunu Çukur’a nasıl yaparlar, “O dizide küfür ya da argo yok kiiii” diye düşündüğüm için değil. Zaten böylesi mümkün de değil. Çukur, Türkiye’nin “Peaky Blinders”i çünkü. Şehrin bazı mahallelerindeki kontrolü ele geçirmek için birbiriyle kıran kırana savaşa giren çetelerin, mafyöz karakterlerin güç savaşını anlatan bir dizi bu. Adı üzerinde Çukur ve çukurun kanunları da, dili de farklı. Dizinin anlattığı çevrede hayat, RTÜK yasası madde sekiz “m” bendindeki gibi ilerlemiyor. O çevrede kimse “güzel, anlaşılır ve doğru bir Türkçe ile” yaşamıyor. Anlattığı hikâyenin samimi olmasını sağlamaya çalışan hiçbir yapımcı/yönetmen böyle bir konuyu İstanbul Türkçesi ile çekmez. Ancak televizyonlar evimize açılan pencerelerdir, buraya akan her malzeme denetimden geçirilir, öyle de oluyor. Kanalın avukatları dizinin bölümleri yayına girmeden önce didik didik inceliyor ve uygunsuz olabilecek ifadelerin “bip”lenmesini sağlıyorlar. Hakeza kurul kararında da geçtiği gibi televizyonunun karşısına geçip Çukur’u izlemek isteyenler argolu, küfürlü konuşmalar gerçekleşirken “biiip” sesinden başka bir şey duymadılar.

O zaman RTÜK neyi cezalandırdı?

Cevap: Dizinin internette yayınlanan versiyonunu.

ÇIKMAMIŞ YASADAN CEZA KESMEK

Gözlerime inanamadığım kısım da bu. Zira burada bir sorun var. Ciddi bir sorun. Çünkü RTÜK’ün adı ortada: “Radyo” ve “Televizyon” Üst Kurulu. RTÜK’e denetim yapma yetkisi veren kanunun da adı ortada: 6112 sayılı “Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun”.

Çok açık değil mi? İnternet yayınları henüz RTÜK’ün yetki alanında değil.

Adını koyalım: RTÜK henüz yürürlüğe girmemiş bir yasadan “ilham alarak”, henüz sahip olmadığı yetkiyi kullanarak, suçta kanunilik- cezada kanunilik gibi hukuk mantığının temel ilkelerini çiğneyerek tamamen “hukuksuz” bir ceza kesmiş oluyor.

Sadece Show TV değil. Kanal D, Star TV gibi kanallara da dizileri yüzünden ağır cezalar kesiliyor. Misal, Kanal D’de yayınlanan “Kalbimdeki Deniz” dizisi de, Diyar karakterinin, “Kadın bizim oralarda bildiğin mal. Babamın ahırdaki atı kadar bile değerim yok” sözleri üzerinden ceza almıştı. RTÜK’e göre bu sözler, “İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı, küçük düşürücü ve iftira niteliğinde” idi.

Bu kadar “hassas” handiyse “alıngan” davranan RTÜK’ün haraç kestiği -pardon ceza verdiği- dizilere yakından baktığınızda sadece reytingi yüksek yapımları hedef aldığını görüyorsunuz.

İster istemez insanın aklına geliyor: RTÜK ceza verme yetkisini reyting savaşlarını manipüle edecek şekilde mi kullanıyor? Bir kurum hangi gerekçeyle, kendisini böyle gayretkeş, böyle acayip bir duruma sokar? Hangi sebeple denetim ve cezalandırma yetkisinin meşruiyetini tartışmalı hale getirir?

Yazık.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Bu yıl sizce hangi takım şampiyon olur?
Bu yıl sizce hangi takım şampiyon olur?
Piyasalar
DOLAR
13.46 -0.33
EURO
15.25 -0.36
ALTIN
796.90 -0.36
BIST
1,910.29 -5.02
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11