21.02.2018, 15:06 288

RTÜK’ten hukuk skandalı

RTÜK’ün yetki alanını internet yayıncılığını da kapsayacak şekilde genişletmeyi içeren yasa taslağının Meclis’e sunulmasının üzerinden sadece 10 gün geçti. Torba yasaya iliştirilen taslak, ülkemizde yüz binlerce abonesi olan dizi, film, belgesel yayınlayan platformların yanı sıra bağımsız haber kanallarını da RTÜK denetimine tabi tutacak bir düzenlemeyi içeriyordu, dolayısıyla pek çok kesimi kaygılandırmıştı. Yasa yürürlüğe girerse, bugüne kadar Bilgi ve İletişim Teknoloji Kurumu’nun (BTK) denetiminde olan internet yayıncılığı kuralları konusunda Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) denetim ve ceza yetkisine sahip olacak ve BluTV, Spotify, Netflix, Youtube gibi internet üzerinden yayın yapan kanallar RTÜK’ün değerlendirmelerine uymak zorunda kalacak.

Tam “Yapmayın etmeyin, bırakın insanlar lisanslı medya dışındaki kanalları da takip etsinler, engel olmayın” yazısı yazmaya hazırlanıyordum ki, bir ara takip etmeye çalıştığım tek yerli dizi olan Çukur dizisine, hem de “internet sitesindeki versiyonu üzerinden” rekor düzeyde ceza kesildiği haberlerini gördüm. Cezanın gerekçesi, dizide etkin bir karakter olan Vartolu Sadettin’in argo ve küfür içeren replikleriydi. Kararda şu ifade kullanılıyor: “Söz konusu ifadeler yayında bip’lenmiş bir şekilde ekrana yansımasına karşın, Show TV’nin resmi internet sitesinde yer alan dizinin sansürsüz bölümlerinde küfür niteliğinde ifadeler ‘bip’lenmeden yayınlanmaktadır.”

Gözlerime inanamadım.

Yok hayır, bunu Çukur’a nasıl yaparlar, “O dizide küfür ya da argo yok kiiii” diye düşündüğüm için değil. Zaten böylesi mümkün de değil. Çukur, Türkiye’nin “Peaky Blinders”i çünkü. Şehrin bazı mahallelerindeki kontrolü ele geçirmek için birbiriyle kıran kırana savaşa giren çetelerin, mafyöz karakterlerin güç savaşını anlatan bir dizi bu. Adı üzerinde Çukur ve çukurun kanunları da, dili de farklı. Dizinin anlattığı çevrede hayat, RTÜK yasası madde sekiz “m” bendindeki gibi ilerlemiyor. O çevrede kimse “güzel, anlaşılır ve doğru bir Türkçe ile” yaşamıyor. Anlattığı hikâyenin samimi olmasını sağlamaya çalışan hiçbir yapımcı/yönetmen böyle bir konuyu İstanbul Türkçesi ile çekmez. Ancak televizyonlar evimize açılan pencerelerdir, buraya akan her malzeme denetimden geçirilir, öyle de oluyor. Kanalın avukatları dizinin bölümleri yayına girmeden önce didik didik inceliyor ve uygunsuz olabilecek ifadelerin “bip”lenmesini sağlıyorlar. Hakeza kurul kararında da geçtiği gibi televizyonunun karşısına geçip Çukur’u izlemek isteyenler argolu, küfürlü konuşmalar gerçekleşirken “biiip” sesinden başka bir şey duymadılar.

O zaman RTÜK neyi cezalandırdı?

Cevap: Dizinin internette yayınlanan versiyonunu.

ÇIKMAMIŞ YASADAN CEZA KESMEK

Gözlerime inanamadığım kısım da bu. Zira burada bir sorun var. Ciddi bir sorun. Çünkü RTÜK’ün adı ortada: “Radyo” ve “Televizyon” Üst Kurulu. RTÜK’e denetim yapma yetkisi veren kanunun da adı ortada: 6112 sayılı “Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun”.

Çok açık değil mi? İnternet yayınları henüz RTÜK’ün yetki alanında değil.

Adını koyalım: RTÜK henüz yürürlüğe girmemiş bir yasadan “ilham alarak”, henüz sahip olmadığı yetkiyi kullanarak, suçta kanunilik- cezada kanunilik gibi hukuk mantığının temel ilkelerini çiğneyerek tamamen “hukuksuz” bir ceza kesmiş oluyor.

Sadece Show TV değil. Kanal D, Star TV gibi kanallara da dizileri yüzünden ağır cezalar kesiliyor. Misal, Kanal D’de yayınlanan “Kalbimdeki Deniz” dizisi de, Diyar karakterinin, “Kadın bizim oralarda bildiğin mal. Babamın ahırdaki atı kadar bile değerim yok” sözleri üzerinden ceza almıştı. RTÜK’e göre bu sözler, “İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı, küçük düşürücü ve iftira niteliğinde” idi.

Bu kadar “hassas” handiyse “alıngan” davranan RTÜK’ün haraç kestiği -pardon ceza verdiği- dizilere yakından baktığınızda sadece reytingi yüksek yapımları hedef aldığını görüyorsunuz.

İster istemez insanın aklına geliyor: RTÜK ceza verme yetkisini reyting savaşlarını manipüle edecek şekilde mi kullanıyor? Bir kurum hangi gerekçeyle, kendisini böyle gayretkeş, böyle acayip bir duruma sokar? Hangi sebeple denetim ve cezalandırma yetkisinin meşruiyetini tartışmalı hale getirir?

Yazık.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Bu yıl sizce hangi takım şampiyon olur?
Bu yıl sizce hangi takım şampiyon olur?
Piyasalar
DOLAR
16,78 +0.51
EURO
17,50 -0.17
ALTIN
976,05 +0.63
BIST
2.443,77 +1.60
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31